−47 °C

"...म्हणजे आजच"

हाताने एक वीत अंतर आकाशावर मोजत नानूक पुटपुटला आणि टेकाडाच्या आडोश्याला बांधलेल्या त्याच्या इग्लूजवळ थांबला.

एव्हाना बराच अंधार पडला होता, घोंघावणाऱ्या थंड वाऱ्यांचा वेग आता वाढायला लागला होता. भुरभुरलेल्या बर्फासारखे आकाशात तारे पसरले होते. क्षितिजापासून एक वीत अंतरावर तो लालसर तारा आणि त्याच्या सरळ, ३ बोटं अजून, वर ध्रुवतारा. म्हणजे आजचाच दिवस होता तो.

   

हार्पून आणि काठ्या शेजारच्या मऊ बर्फात खुपसून त्याने स्लेजवरचे सामान उतरवले. कुत्र्यांना स्लेजपासून सोडवून त्याने जवळच्या हार्पूनला बांधले. सीलच्या कातड्याच्या स्लेजला कुत्र्यांपासून वाचवायला त्याने ती इग्लूवर ठेऊन दिली आणि कुत्र्याच्या लहान पिल्लांना त्यांच्या छोट्या इग्लुमध्ये सोडले. आणि मग छोट्या इग्लूच्या शेजारच्या बर्फात त्याने हातभर खोदलं. गेले २ महिने तेथे लपवून, जपून ठेवलेली ती गोष्ट त्याने बाहेर काढली. एक "Walrus Ivory Flute- वालरसच्या दातापासून बनवलेली बासरी"

गेल्याच उन्हाळ्यात त्याने वालरसची पहिली शिकार केली होती. एकट्याने त्या धिप्पाड वालरसच्या अंगात हार्पून खुपसला होता. जमिनीवरच तो संथ वालरस पाण्यात जाताच चवताळून गेला होता. जेव्हा चौघांनी ओढून त्याला पाण्याबाहेर आणला तेव्हा कुठे तो त्याचा विरोध संपला. त्या निष्प्राण वालरसकडे बघत बराच वेळ थरथरत होता नानूक. बक्षीस म्हणून त्याला  त्या वालरसचे दोन्ही सुळे मिळाले होते. एका सुळ्याचा त्याने स्वतःसाठी चाकू बनवला आणि दुसरा सुळा जपून ठेवला होता त्याने. मागे एकदा एका इंग्लिश व्यापाऱ्याकडे त्याने बासरी बघितली होती. बासरी हवी होती त्याला. बाहेरच्या उनाड वाऱ्याला सुरात आणणारी. मग तिथल्याच एका कलाकाराकडून दुसऱ्या सुळ्याची त्याने ही बासरी बनवून घेतली होती. पूर्ण पांढऱ्या रंगावर काळ्या रंगात कोरलेले शिकारीचे दृश्य. नुसती वाऱ्यात धरली तरी कितेक प्रकारचे आवाज निघायचे त्यातून.

चाकूने इग्लूचा बर्फ कापून तो आत जाताच वाट पाहून दमलेल्या नायलाने त्याला घट्ट मिठीच मारली. तिच्या मिठीच्या उबेत नानूक कितीतरी वेळ तसाच उभा होता. मग नायलाला खाली बसवून तिचा हसरा चेहरा तो न्याहाळू लागला. बर्फाच्या खिडकीतून येणारा प्रकाश नायलाच्या चेहऱ्यावर पडला होता. खिडकीतून तो लाल तारासुद्धा आत डोकावून बघत होता.

खिडकीकडे बोट दाखवून नानूक म्हणाला

"बरोबर एका वर्षापूर्वी. एका वर्षापूर्वी हा तारा इथेच होता, असाच डोकावत. आणि तू ही अशीच माझी, माझ्याजवळ"

हातातली बासरी तिच्या ओठांना लावत नानूक: "Happy Anniversary, Nyla".

नवऱ्याच्या पराक्रमाची ती इतकी सुंदर निशाणी पाहून ती हरखून गेली होती.

भानावर येताच ती म्हणाली "मला वारा ऐकव!"

बाहेर −47  °C तापमानात ते थंड वारे घोंघावत वाहत होते, त्यांना कोल्ह्यांच्या आणि कुत्र्यांच्या आवजाची भेसुरी संगत होती...

आणि आत...

...आत बासरीच्या सुरांमध्ये ही दोन उष्ण शरीरं लपेटली जात होती.

इग्लुच्या घुमटामध्ये घुमणारे ते बासरीचे सूर, एका तालात चालणारे दोघांचे श्वास, आणि एकाच लयीत धपापणारी शरीरं यांची मैफिल आत भरली होती.

Ref: Nanook of the North

अडगळीची खोली

आज फेस करायचंय तुला...

आज नाही केलं तर कदाचित मी तो दरवाजा कधीच उघडू शकणार नाही..

नाही, किल्ली हरवू नाही दिलीये अजूनही....
रोज पूजा आटोपली कि देव्हाऱ्याचा खालचा कोनाडा उघडून बघतो.. गेली पंधरावर्ष पडून आहे किल्ली तिथे..
किती विरोधाभास आहे ना हा? 'तुझ्या' खोलीची किल्ली आणि देव्हाऱ्यात? तसाच आणि तितकाच विरोधभास तर तुझ्या आणि माझ्यामध्येहि आहे म्हणा... असो.
हो. हजारो वेळा ती किल्ली दुरवर भिरकावून देण्याचे क्षण आले...
नको ती किल्ली... त्याने बंद केलेला तुझ्या खोलीचा दरवाजा आणि मुख्य म्हणजे तू...

नको होतास तू... नको असशील सुद्धा...  पण आज हवा आहेस..

तुझं नाव उच्चारता येण्याआधीच तू पळून गेलास...
मग तुला "तू" म्हटले काय आणि "तुम्ही" काय... फरक काय पडतो..
वयाचा काय तो तीसेक वर्षांचा फरक.. त्याचे काय सोयरेसुतक आता?
आणि तू तरी मला कधी हाक मारली होतीस का? कोणत्या नावाने?
तुझी एक हाक, तुझी एक झलक, तुझा हलकासाहि स्पर्श ... काही काही आठवत नाहीये... नपेक्षा  काहीच आठवू नये अशीच तजबीज करून ठेवली होती मी...

सुरुवातीला? सुरुवातीला  खूप प्रयत्न करायचो तुला आठवायचा.. आणि सोबत तुझ्या बरोबरच्या मला आठवायचा ...
कोणाकोणाच्या आठवणींतून भेटत रहायचास... तू कसा दिसत-वागत असशील याची उत्सुकता असायची...
प्रत्येक मित्राच्या बापांमध्ये मी तुला शोधायचो.. आजूबाजूच्या लोकांमध्ये तुझी छबी हुंदळत भटकायचो...
तुझे कुठं-कुठं उरलेले, कोणाकडून-कधीतरी चुकून सापडलेले, टोचणारे-बोचणारे तुकडे जुळवून तुझी प्रतिमा तयार केली होती...

पण मग हळूहळू जाणवत गेलं कि त्यात तू कमी आणि माझेच तुकडे जास्ती होते..
तुला लोकांमध्ये शोधून-शोधून कंटाळलो होतो मी... शिवाय त्यातून तसंही हशील काहीच होणार नव्हतं..
मग तो हट्ट सोडला... तेव्हाच तू सुटलास... तू मला तेव्हाच सोडलेस पण मला तुला सोडायला वर्षे  लागली...
तू नव्हतास ... 'तुझ्याबरोबरचा मी' तर त्याहूनहि कधीच अस्तित्वात नव्हतो... फक्त मी होतो आणि फक्त मीच राहणार होतो..

मग बाप असणाऱ्या पोरांत राहण्यापेक्षा बाप नसणारी पोरं जवळची वाटायची मला..
छे-छे ..सम-दुःखी म्हणून नाही.... तर ती मुलं त्यांच्या बापांबरोबर खेळताना, बापाबद्दल बोलताना सहन नाही व्हायचं...

इव्हन जेव्हा मला तुझ्या या खोलीचा शोध लागला तेव्हाही ती न उघडता तशीच कुलुपबंद करून ठेवली होती...
आजतागायत..
मला बाप नव्हता ....
मला बाप आवडत नाहीत ...
कोणाचेच...
सगळ्यांचेच ..

मला कधीच बाप व्हायचं नव्हतं ....

पण.. पण काल झालोय.....

आणि म्हणून आज मला माझ्या बापाच्या खोलीचा दरवाजा उघडायचाय...
मला माझ्या बापाला फेस करायचंय आज.....

With Arms Wide Open

"Christ The Redeemer" चा तो statue/पुतळा जेव्हा पहिल्यांदा बघितला होता तेव्हाच खूप आवडला होता. काहीच माहिती नसतानाही त्या मूर्तीची (Statue ला 'मूर्ती' म्हणूयात 'पुतळा' नको) नोंद आतवर कुठेतरी झाली असेल. 

 

हिरव्याकंच पर्वताच्या सर्वोच्च शिखरावरची ती अतिभव्य मूर्ती. पण तरीही तशी साधीच. विशेषतः आपल्या नटलेल्या, दागिन्यांनी बरबटलेल्या मूर्त्यांपेक्षा तर विशेषच साधी.

अवघं आकाश कवेत असूनही जवळ बोलावणारे येशूचे लांबसडक हात, किंचित कललेली मान, त्याचा तो अगदीच साधा-ढगळ झगा. चेहऱ्यावरचे निरासक्त-शांत भाव.

भव्य तर वाटतेच मूर्ती - पण तरीही काहीतरी विशेष वेगळे आहे त्या मूर्तीमध्ये . येशू इतका उंच, मोठा असूनही आपल्याला तो सहज त्याच्या मिठीत घेईल असं वाटतं.

मला मिठीत/कुशीत घेणारा, हक्काने ज्याच्या खांदा आसवांनी भिजवता येईल असा, ज्याच्या मिठीत सगळी पापं, चिंता, थकवा दूर होईल असा येशू, मुर्तीरुपातला.

मूर्तीचं  नाव "Christ the Redeemer" आहे हे समजण्याआधीपासूनच हि मूर्ती मला तशीच वाटत आलीये- Redeemer. खरंच जर पापमुक्ती- पापक्षालन वैगेरे होत असेल तर मी गंगेत डुबकी मारण्यापेक्षा या मूर्तीला मिठी मारेन.

नाहीतरी दंतकथा-शाप-मुक्ती-संकटमोचन-नवस-संस्कारयांच्या ओझ्याने/भीतीने डोके टेकवण्यापेक्षा किंवा खरंच विश्वासाने/श्रद्धेने नतमस्तक होण्यापेक्षा जास्ती वेळा निव्वळ एका मिठीची गरज जास्ती असते. अशावेळी लहान बाळासारखं पळत जाऊन त्याच्या आश्वासक हातांमध्ये स्वतःला झोकून द्यायचं.     
With Arms Wide Open म्हटलं कि पहिल्यांदा हि मूर्ती आठवते..
 

इंग्रजी गाणी ऐकायला लागलो त्यावेळी सुरुवातीचा एक काळ "With Arms Wide Open (Creed)" नावाच्या गाण्याने भारलेला होता (एकूणच Creed ने). Scott Stapp ला जेव्हा तो बाप होणारे हि बातमी समजते त्यावेळी त्याने हे गाणं लिहिलंय (असं म्हणे). आपल्या होणाऱ्या बाळाचे स्वागत तो मोकळ्या मनाने करतोय पण त्याचवेळी थोडी धाकधूक पण आहे अशा अर्थाचे गाणे आहे ते. "Father Hood" वरचे अप्रतिम गाणे. आपल्याकडे आई होणे धामधुमीत साजरे होते, पण बाप होण्याचा तो आनंद celebrate करणारे ते एकमेव गाणे असेल.

एक प्रश्न नेहमी पडतो. हात पसरवून धावत-पळत येणाऱ्या बाळाला आपण मिठीत घेत असतो कि तेच आपल्याला त्याचा इवल्याश्या मिठीत घेत असते? तेच घेत असावे का? कारण सगळ्या चिंता-थकवा दूर करण्याचे काम त्याचे ते लहानसे Wide Open हात करत असतात. आपल्याला कुठे असं मोकळ्या मनाने कोणाला जवळ घेता येते? With Arms Wide Open?

नेहमीसारखे गर्दीत बुजलेले असताना हात जास्तीकरून खिशात किंवा बोलताना हाताची घडीच असते. 

तर एकदा सिंहगडाच्या wind point गेलो होतो. संध्याकाळ, मस्त वारा सुटलेला.

तेव्हा असे हात पसरवुन, स्वतःला विसरून वारा पीत होतो. अगदी मीच वारा झालो होतो.

इतकं मुक्त क्वचितच कधी वाटलं असेल - अगदी उडी मारली असती तरी वाऱ्यातच सामावलो असतो इतकं मुक्त. 

दोन्ही हात असे लांबवर पसरवून समोर येणाऱ्या कशालाही आनंदाने स्वीकारण्याइतका.

काही क्षण गेले असतील तसे पण लगेच भानावर आलो. हात खाली केले, गारठले होते ते, पटकन खिशात टाकले. मान आत घालून आल्या वाटेने परत गेलो.

तेव्हा जर Arms Wide Open केले नसते तर कधी कळलंच नसतं काय असते ती भावना.

पहिला Snow-fall पहात होतो. कधी एकदा गाडीबाहेर पडून तो बर्फ अंगावर घेतो असं झालं होतं.

Nasu Mountain च्या त्या पठारावरच्या एका ओंडक्यावर हात पूर्ण पसरून तोंडावर-अंगाखांद्यावर हलकेच येऊन बसणारा तो Snow अनुभवत होतो.

दाढीच्या केसांना, पापणीच्या केसांवर अडकून राहिले होते कितीतरी बारकुले कण. अगदी निवांत येऊन बसायचे ते.

कसलाही आव न आणता, स्वतः वितळून जात असतानाचे क्षण हि ते कण किती निवांतपणे व्यतीत करत होते.

मी त्यांना माझ्या मिठीत घेत होतो. वितळून माझ्याच रक्तात सामावले जाणार होते ते शेवटी.

तसाच उभा होतो कितीतरी वेळ, ती पोज टिपिकल होती ती पण तो क्षण नक्कीच टिपिकल नव्हता.. at least माझ्यासाठीतरी नाहीच...

 

'कल हो ना हो'  मधल्या शाहरुखसारखं - हात पसरवून, पळत जाऊन, गोल गोल फिरत खाली बसायचं होतं.

जपानच्या सर्वात उंच इमारतीच्या आवारात तसा video पण काढला होता. अगदी तशाच angle मध्ये... लाजत-बुजत २-३ re-take पण झालेले.

पण हात पसरवून गोल गोल फिरत असताना खरंच भारी वाटत होतं. बघताना जितकं आवडले होते त्याच्या कितीतरी पट जास्ती तसे फिरताना आवडलेले. 

Sufi Whirling मध्ये फिरतात ना तसं.

दोन्ही हात लांब करून हृदयाला अक्ष मानून उजवीकडून डावीकडे फिरायचं.. स्वतःला असं लांब पसरवून टाकायचं आणि अगदी त्याचवेळी गिरकीच्या अक्षाभोवती सगळं एकवटून जायचं.. डोकं गरगरत असतं पण त्यात एक axis/अक्ष असतो. कशाभोवती तरी फिरण्याचा एक कैफ असतो...

तो axis/अक्ष काहींसाठी देव असतो, काहींसाठी स्वतः, काहींसाठी ना दिसणारं पण जाणवणारं काहीतरी.

त्या अद्वैताची प्रचीती अशी With Arms Wide Open घ्यायची. 

Bungee Jumping केली तर तसेच हात पूर्ण मोकळे सोडून पडणारे मी खाली.. काहीच, कशाचाच आधार नसताना तो fall मुक्तपणे अनुभवायचा आहे, स्वीकारायचा आहे... With Arms Wide Open.

पूर्ण रिकामं झाल्यावर दोन्ही हात पसरवून पडायचं. माझ्या हृदयाच्या ठोक्यांशी कोणीतरी गुज करत असावं.

एकेका श्वासाला श्वास देत तसंच पडून राहायचं. निवतानाचे ते क्षण तसेच With Arms Wide Open करून पकडायचे.    

किंवा Final Cut दिल्यावर दोन्ही हात बेडवर पसरून छताकडे तोंड करून पडायचं.

रक्य ठिबकत राहील, डोक्याला रक्ताचा पुरवठा कमी होत जाऊन डोकं झिंगायला लागेल... दिसणं कमी होत जाईल.

तेव्हा तसेच हात ठेऊन येणाऱ्या मृत्यूला स्वीकारायचं.... With Arms Wide Open ...  

तेव्हा...

या चांगल्या-वाईट क्षणांनो, या हलक्या-फुलक्या किंवा अवजड कणांनो, या सुखांनो, या दुःखांनो, या संकटान्नो किंवा या संधींनो..

तुम्हा सगळ्यांचे स्वागत आहे... अगदी With Arms Wide Open!

सटर-फटर

माझ्याच स्तोत्रांचे अर्थ मीच तुला समजावून सांगावेत इतका तू लहान निश्चितच नाहीयेस आता...

उलट स्तोत्रांमधून निघणाऱ्या अर्थांमध्येही मी नसतो हे कळण्याइतका मोठा झालास कि ये...

मस्त गप्पा मारत बसू...

-------------

तुझं चुकतंय यासाठी मी तुला सतत टोकणार नाही.

पण पळताना धडपडशील तेव्हा फुटके गुडघे घेऊन ये माझ्याजवळ...

मी फुंकर घालीत बसेन त्यावर ...   

खूप वाईट आहे मी...

पण तू ही शिकायला हवं आता तुझ्याच चुकांमधून...

------------

अनोळखी नजरेने दार उघडतं माझं घर आजकाल....

.....

घर आता घरासारखं नाही राहिलंय कि मीच आता मी नसतो?

------------

सगळं जग आपल्या हातात आहे म्हणताना आपला हात तरी आपला असतो का?

-----------

एकवेळ बाप होणं सोपं आहे. पण स्वतःच स्वतःचा बाप होणे खूप अवघड!

-----------

मला भिडणाऱ्या गोष्टी तुलाही तितक्याच तीव्रतेने भिडतील/जाणवतील असं नाही.

पण जेव्हा माझं "High" होणे तुला झेपणार नाही तेव्हा "Please, मला तसं सांगू नकोस."

-----------

वधू : पहिले पाउल कोण टाकणार?

वर : अरुंद आहे खूप दार आणि केवळ एकालाच प्रवेश आहे आत...

वधू : ?

वर : स्वतःला विसरून एक व्हावं लागेल. आपण दोघं नसून एकच आहोत असं वागावं लागेल. आहेस तयार?

वधू : आहे...

वर : उजवा पाय आधी...

वधू: तुझा कि माझा ?

----------

एका हातात सिगरेट आणि दुसऱ्या हातात मिनरल वॉटरचा बर्फाचा गोळा खाताना पाहिलंय तुला. काळपट पडत चाललेल्या गरमसर ओठांचा तू खरा? कि कैरी फ्लेवरने हिरवट आणि बर्फाने बधीर झालेल्या थंड ओठांचा तू खरा?  हा प्रश्न तेव्हाही होताच.

तृप्त-तप्त-निवल्या-नागव्या देहाने हैप्पी-मील मधल्या Toy शी खेळताना मिनिटभरापूर्वीचा तुझा आवेग कुठे होता ?

लहान मुलापेक्षा जास्ती कुतूहलाने तू त्या खेळण्याच्या हालचाली निरखत होतास.

मुलांना हैप्पी-मील मधल्या बर्गरपेक्षा त्याबरोबर मिळणाऱ्या Toy चं वेड जास्ती असतं, तसं तू मला तुझ्या या बालरुपाचे वेड लावलेस.

Samual Adams Seasonal Beer चा डार्क ग्लास एका हातात धरून दुसऱ्याने Transformer चे तुकडे जुळवून Optimus Prime बनवण्यात तू गुंग झाला होतास.

एकीकडे सळसळत तारुण्यात असताना दुसऱ्याच क्षणाला अवखळ बालपणात transform होणं कसं जमतं तुला?

----------

वयोमानापरत्वे नाही जमत आता लिहिणं. ब्लॉगबरोबरचा रोमान्स काही फुलत नाही आजकाल. मग असेच काही सुमार Bits n Pieces सुचतात. सटर-फटर काहीतरी....   

चुप्प

अंथरुणात माझ्याबरोबर लोळत पडलेला मोबाईल सकाळी-सकाळी तुझा पहिला स्पर्श घेऊन येतो...  तुझे अस्पष्ट, झोपाळू शब्द कानांना गुदगुल्या करत झोपेतून उठवत असतात... जरा उशीर झाला उठायला कि मग तेच शब्द कानांच्या पाळ्यांशी  खेळत राहतात... अगदीच चिडले कि तिथे तुझ्या दातांचे व्रणपण सोडून जातात...

तुझा आवाज तुझा स्पर्श असतो....

उशीर झालेला असतो, अजिबात उठवत नसतं... तरी ते उठायला लावतात.. बेडवरून उठताच, दुसऱ्याच क्षणाला, परत खेचून घेतात.... पांघरुणाची घडी घातल्याशिवाय मग गळयाभोवतालचा हात सोडत नाहीत ते शब्द.. 

घाईघाईत आवरत असताना तुझे शब्द अवतीभोवती पिंगा घालत असतात... ओल्या केसाने-अंगाने  मोबाईलवर बोलत असताना केस पुसले ही जातात काही... निथळलेले काही थेंब आणि चुकलेले काही शब्द मग अंगावर शहारे आणून हसत बसतात...

तुझ्या आवडत्या परफ्युमचा घमघमाट खोलीभर पसरला कि... काहीकाळ केवळ तुझे श्वास ऐकू येत राहतात... शब्द बाहेर येण्यासाठी धडपडत असताना, श्वास मात्र स्पर्श करत राहतात...

तुझे श्वास तुझे स्पर्श असतात..

   

अपरात्री मधूनच झोपेतून उठून बोलतो... बोलता बोलता तू तशीच झोपून जातेस... किंवा भांडणात जेव्हा काहीच शब्द सुचत नसतात तेव्हा एकमेकांचे मौन केवळ ऐकत राहतो... निरोपाच्या वेळी जेव्हा काहीच बोलत नसतेस तू..तेव्हाही लांब जाताना तुझ्या मौनातून जाणवत राहतेस...

अगदी तुझं मौन सुद्धा स्पर्श करत राहतं मला..

कधी अगदी भरून आलेलं असतं किंवा कधी काहीच बोलायचं नसतं... कधी अगदी थकून-भागून शिणून गेलेलो असतो...कंटाळलेलो  असतो सगळ्याला... तेव्हा तुझे शब्द येतात...

काही माझ्या शब्दांना झेलून घेतात... काही कुशीत घेऊन माझ्याशी काही-साही बोलत बसतात.. काही शब्द माझ्या हातांना घट्ट पकडून असतात...  तर काही शब्द केसांतून हळुवार हात फिरवत मला शांत करतात...

तेव्हा तुझे शब्द तुझा स्पर्श बनलेले असतात...

पण ....

पण आता एकदम चुप्प बस जरा... नकोयत शब्द...

जरा तुझ्या स्पर्शांनाही बोलुदेत कि....

One Night Stand & Summer'68

काल रात्रभर एकच गाणं ऐकत होतो. जवळपास ४ तास तेच गाणं परत - परत - परत.
अर्थ काहीच कळत नव्हता, पण गाण्याचा feel खूप मस्त होता. सतत ऐकावसं वाटत होतं.
ऐकत असताना मधूनच झोप लागली, परत जाग आली तेव्हा तेच गाणं वाजत होतं.
परत ऐकत बसलो कितीतरी वेळ...

सकाळपासून ते गाणं आठवायचा प्रयत्न करतोय. पण नाहीच आठवते काहीच..
चाल नाही, शब्द नाही, गाणं कशाबद्दल होतं तेही नाही, अर्थ नाहीच... काहीच नाही...

रात्रभर माझी सोबत करणारं गाणं इतक्या लवकर कसं विसरून गेलो मी?

One Night Stand चा अनुभव नसल्याने Pink Floyd चं Summer'68 गाणं कधी नीट समजलंच नव्हतं. गाणं मस्तय ते, पण याच्यावर इतकं साधं गाणं होऊ शकतं हे पटत नव्हतं..

And I would like to know

How do you feel, how do you feel, how do you feel?

and now i know, how does it feel....

फ्लायओवर

कितीतरी महिने रेंगाळत राहिलेला तो फ्लायओवर. काहीतरी झालं आणि बंद पडलं काम. नुसता सांगाडा बांधून झालाय.

रस्त्यापासून पन्नासेक फूट उंचावर. त्याच्या सिमेंटच्या जाडजूड पिलर्सच्या जोडीला मांडवासारखे लोखंडी खांब आहेत फक्त. 

दोन उभ्या पिलर्सना जोडणारे आडवे दोन पिलर्स. मध्ये रस्ता नाहीचे, मोठ्या मोठ्या पिलर्सचे टप्पे आणि मध्ये सिमेंटच्या आडव्या पिलर्सच्या मोकळ्या चौकटी. 

अपूर्ण फ्लायओवरचा अजस्त्र सांगाडा....

.. रात्रीची वेळ... रस्त्यावरच्या दिव्यांचा पिवळा-भगवा रणरणता प्रकाश आहे... वर्दळ नाहीये अजिबात... सगळंच शांत.......

एका पिलरवर तो बसलाय.. जाडजूड मोठा पिलर, आजूबाजूला पसरलेला फ्लायओव्हरचा अवाढव्य सांगाडा  आणि त्याच्या एका टोकाला हा एकटा...

मधूनच हा दोन पिलर्सना जोडणाऱ्या आडव्या पिलरवरून इकडे-तिकडे फिरतोय. या पिलरवरून त्या पिलरवर. आणि परत दुसऱ्या पिलरच्या टोकाला येऊन बसतो.. 

पिलरपुढे तो मोठ्या खांबावर मारलेल्या खिळ्यासारखा वाटतोय- खुजा, पण पिलरसारखाच भाग झाल्यासारखा  ...

त्याच्या हातात एक जुनाट वही आहे, जीर्ण पानांच्या चिंध्या झालेली, लिहायला जागाच न उरलेली, लिहिलेलं पण अर्ध-अधिक पुसट झालंय आता.

एकदम लहान, टोक बोथट झालेली, संपत आलेली शिसपेन्सिल..

बसून काहीतरी खरडतो आहे तो. मधुनच स्वतःशीच बोलतोय....

"फ्लायओव्हर....... थांबलाय हा पण. याला पण धावायचं होतं. त्रेपन्न फुटांवरून उडी घेत होता साला...चौपदरी झाला असता पूर्ण झाला असता तर..

यावेळी पण भन्नाट वेगात गाड्या गेल्या असत्या याच्या अंगावरून. या प्रकाशात स्वताला मिरवत बसला असता ..

पण...आता नुसता हाडाचा सांगाडा होऊन बसलाय हा, एकटा .. 

तसा एकटा नाही - अजून एक हाडाचा सांगाडा याच्या वर फेऱ्या मारतोय कि आता... 

पण केवळ कोणीतरी बरोबर 'दिसतंय' याला 'सोबत' नाही म्हणता येणार. असे 'दिसायला' कितीतरी लोकं होते कि आपल्यापण बरोबर.  शेवटी किती जणांनी 'सोबत' केली? 

शेवटी आपल्याच हाडांनी स्वतःलाच आधार द्यायचा असतो. 

आता या सांगाड्याच्याच आड लपून राहतोय न मी ? एका सांगाड्याच्या आधाराने दुसरा...तसंही या दोन्ही सांगाड्यात काय फरक उरलाय आता? 

पण बरंय एका अर्थाने.. हा असा थांबून राहिलाय..नाहीतर मला कोणी जागा दिली असती ? अशी ? इतकी ?... 

लोकांपासून इतकी वर..तरीहि लोकांच्या नकळत त्यांना पाहत राहण्याइतकी त्यांच्या जवळहि.."

"दिवसभर झोपून राहून गुपचूप लोकांना पाहत राहायचं. नाहीतर या पिलरच्या कपारीत कोंडून घ्यायचं स्वतःला. 

खाली मानसं गोंधळ घालत असतात, भांडत असतात-कुरवाळत-कुस्करत असतात. कधी स्वार्थ जपून एकमेकांना मदत तर बऱ्याचदा एकमेकांवर जळत असतात. 

दुसऱ्यावर पाय देऊन, पाय ओढून-तोडून पुढे जायची धडपड करताना दिसतात सगळे. स्वतः चिखलात माखलेले असताना दुसऱ्यावरचे डाग मोजत असतात.

दुसऱ्यावर वार करायचा एकही मौका सोडत नाहीत. केविलवाणे, किडा-मुंगी सारखे लोळत-खुरडत-जगत असताना दिसतात ते मला.. 

दिवसा या खांबावरून मस्त न्याहाळता येतं त्यांना..इथून-वरून.."

"पण मग हि रात्र माझी आहे आणि हे स्थान माझं आहे-अढळ....

 नाही कोणी हिसकावून घेऊ शकणार....

कि हिसकावून घेतलं तरी आता काही वाटणार नाही ?

(ओरडून) घ्या...सगळं घ्या माझं.... कपडे घ्या, पैसे घ्या... शरीर ओरबाडा माझं, मांस घ्या...अब्रू घ्या माझी, माझा मान-माज सगळं-सगळं हिसकावून घ्या.. माझ्या इच्छा-आकांक्षा-स्वप्नं सगळंच ओरबडलत कि.... अजून काय हवंय?.

जे होतं ते सगळं घेतलंत... आता जे माझं नाहीचे ते पण घ्या...

पण..पण तरी नाहीच मिळणार तुम्हाला मी कधी.. 'मी'.. 'मी' जो आहे आता तो.... 

तुमच्यापासून पन्नास फुट उंचावर उभा. तुमच्या पेक्षा कितीतरी पट उंचच राहील मी...

कितीही ओरबाडलं-खेचलं मला तरी नाहीच उतरणार कधी खाली मी. तुमच्या पातळीला येणं नाही कधीच... 

फक्त तुमच्यासारख्या लोकांना किडामुंगीसारखं पाहत राहील... इथून-वरून"

"तसंही काही उरलंय का आता माझ्यात? शरीर? 

नाही दिसत मला काहीच आता...

सूर्योदय पाहताना रंग नाहीच दिसत आता. पिलरखाली लपायला जायची सूचना वाटते फक्त - सूचना नाहीच सक्ती.

सुर्यास्त अनिमिष डोळ्याने पाहायचो हे आठवून पण आता हसू येतं...

हाच सूर्य उद्या येणारे आणि असाच मावळणारे. कितेक कोटी वेळा हा असाच दिसलेला असणार, कितेक कोटी वेळा कितेक कोटी मानसं याच्याकडे बघत सुखावले असणार- हे सत्य जाणवत राहत - बोचत नाही, फक्त जाणवतं...

सूर्याला ते जितकं सवयीचं झालं असेल तितकंच कदाचित मला पण सवयीचं झालंय आता. 

घड्याळाकडे जितक्या कंटाळवाण्या नजरेने बघायचो तितक्याच, कदाचित त्याहून जास्ती कंटाळवाण्या नजरेने बघतो मी सूर्याकडे. 

त्यालापण माझी ही नजर सवयीची झालीये. केविलवाण्या नजरेने चुकवत राहतो तो माझी नजर..

बाकी लोकांच्या नजरेत celeb म्हणून वावरताना माझी अशी तुच्छ, विरक्त नजर खुपत असेल कदाचित त्याला...खुपोत.... 

काही फरक नाही पडत.. त्याला नाहीच. मला तर त्याहूनही नाही.

रंगीबेरंगी कपडे घालून लोकं खाली सर्कशीचे खेळ करत असतात, काही डोंबारी असतात, काही नुसते तारेवरच्या कसरतीला cheer-up करणारे, काही नुसते बघे, तर काही त्या सर्कशीपासून नजर चुकवीत बसून-झोपून असतात.

त्यांच्या कपड्यांचे रंग नाही दिसत. चेहऱ्यावर फासलेल्या रंगखालाचे त्यांचे खरे चेहरे दिसत राहतात नुसते. 

रंगांची वखवख नाही दिसत, सगळे gray दिसत राहतात. काही फिकट gray ,काही डार्क gray

आणि दिसतात ती कपड्याआतून व्यवहार करणारी शरीरं... 

उंचच उंच बिल्डींग मध्ये राहणारे खुजे लोक...वारुळातून भसाभसा बाहेर पडत असतात आणि खुरडत-खुरडत परत वारुळात जाऊन पोखरत राहतात स्वतःचीच घरं..."

"ऐकू येतं ? नाहीच. 

खालचा कोलाहल पण सवयीचा झालाय. कान बंद केले तरी आतला कल्लोळच ऐकू यायचा, त्यापेक्षा परवडतो हा.

पहाटेच चौकातल्या मंदिराचा घंटानाद सुरु झाला कि प्रार्थनेच्या ऐवजी लोकांची देव्हाऱ्यात फेकलेली अपेक्षांची-इच्छा -आकांक्षांची रडगाणी ऐकू येतात.

चौकातल्या कबुतरांच्या फडफडीमध्ये मला उलट त्यांच्या बंदिस्तपणाची तडफडच ऐकू येते. पंख असूनही आकाशच बंदिस्त असण्याची तडफड....

हि लोकं एकमेकांशी बोलतात? किंवा जे ऐकू जातं तेच त्यांना बोलायचं असतं? 

बोलतात त्यापेक्षा हजारपटीने जास्ती सांगायचं असतं त्यांना. पण नाही होत त्यांच्या कडून...

तोंडातून बाहेर पडणारे शब्द नाही ऐकू येत. आतल्या आत कोंडलेले, कधीच बाहेर न पडणारे शब्द घुसत राहतात माझ्या कानात. ती घुसमट ऐकू येते मला. नकोसं होतं  तेव्हा दिवसभर ते ऐकणं...त्यांच्या गाभाऱ्यातला आवाज माझ्या कानात घुमत राहतो दिवसभर.

म्हणून रात्रीची हि वेळ खरी माझी - 

काहीच ऐकू न येण्याही.. किंवा स्वतःचं ऐकायची- स्वतःला ऐकायची. 

तेही खूप आवडतं असं नाहीच...पण बोलावं लागतं स्वतःशी आणि ऐकावं पण लागतं स्वतःचं. 

नाही ऐकलं स्वतःचं- नाही बोललो स्वतःशी तर उडी मारावी लागेल मला खाली या लोकांच्यामध्ये...परत..

त्यांनी माझं ऐकावं यासाठी भिक मागत राहणं, त्यांच्या आवाजात माझा आवाज मिसळू देण्याची धडपड आणि तरीही स्वतःचा आवाज शाबूत राखण्याचा केविलवाणा प्रयत्न... 

त्यापेक्षा नकोच न हे ऐकणं-ऐकवणं इतरांना. स्वतःचीच शांतता ऐकत राहायचं....."

"वास ... कसा असतो गंध?

बधीर झालंय नाक. सतत सर्दी झाल्यासारखं किंवा त्याहूनहि वाईट..... कोरडीठक्क होऊन-होऊन आतली रंध्र सुकून गेलीत.

वास आणि त्याचा आजूबाजूला असणाऱ्या आठवणीपण  तशाच सुकून गेल्यात....

कानाच्या पाळीजवळचा शिकेकाईचा मंद वास, उदबत्तीचा जळकट-उग्र वास, बाळाचा दुधाळ वास, फिनैलचा/मुतारीचा नाकातले केस जाळून टाकणारा वास, रात्रभर कुस्करलेल्या फुलांचा दुपारी जाणवणारा वास, घरातल्या कोनाड्या-कपारीतला ओळखीचा वास..

गंध-सुगंध-वास-सुवास सगळे विसरून टाकलेत मी.

एकुनेक वासाची एकूण एक रंध्र आणि त्यांना चिकटलेल्या एकूण एक आठवणी-मानसं-स्थळ - सगळी बधीर करून टाकलीयेत मी. 

नाक नाहीचे... नुसता एक मोठा अवयव आहे. तोंडावर वाढलेला-वयोमानानुसार वाढत जाणारा-बिनकामाचा. बाकीच्या बिनकामाच्या शरीरासारखा.  फक्त इतकंच .. "

"जाणवतं काही ? नाहीच ...

पाऊस नाहीच मुरत आता आतवर. भिजभीज भिजलो तरी कोरडाच राहतो, एकाही सरीचा ओला ओरखडा पण नाही उठत कुठेच..

थंडी शहारे नाही आणत कि तोंडातून वाफा हि नाही काढत. हाडं पण कुडकुडत नाहीत- नुसती एकमेकांना पकडून-सावरून कशीबशी उभी असतात...

उन्हाने त्वचा काळी पडून पडून करपून गेलीये कधीच. हाडाला गच्च चिकटून राहिलेली असते नुसती.. खालच्या मांसाची उब्ब किंवा आधार तर कधीच गेलाय. 

सुरकुतलेली-चुणीदार दिसते नुसती. सोसल्याच्या हजार चुण्या जपत-दाखवत... अंगावर सैलसर पांघरलेल्या जुनाट वस्त्रासारखी सारखी...जीर्ण-शीर्ण.. 

कोट्यावधी गोष्टींना स्पर्श करून शिसारी आलीये आता स्पर्शाची पण.. 

गरमशार-गारकच्च-ओले-कोरडे-घामट-उगाच.... हजारो स्पर्श, त्याचे लाखो अर्थ आणि त्यांच्या अगणित आठवणी......

नको वाटतं आता कशालाही स्पर्श करायला. हि पेन्सिल राहते कशीबशी हातात.... अगदी स्वतःच स्पर्श पण नकोसा झालाय..."

"भुकेने वखवखलेली जीभ नुसती वळवळत राहते मोकळ्या बोळक्यात...दातांच्या संद्या-कपारीत सतत काहीतरी शोधत असते...दातांची चव तेव्हडी लक्षात आहे तिच्या आता.."

"पंचेद्रियाचा इतकी वर्ष जपलेला माज ...सगळा कधीच उतरलाय... कदाचित सगळ्या शरीराचाच माज उतरून पण वर्षं झाली..

नसलेल्या बुद्धीचा माज पण उतरला हळूहळू...  अविवेकी लोकांच्यामध्ये राहून जपलेला विवेक पण पायदळी तुडवला गेलाय...त्यांच्या जगात मीच वेळोवेळी वेडा ठरविला गेलोय.

मनातल्या भाव-भावना कधी काळी होत्या कि नव्हत्या अशी शंका यावी इतकं रिक्त झालंय मन.. 

आतपर्यंत काही पोचतच नाही.. निबर झालाय सगळं, कोडग्या कातडीचं...   

नुसता एक भव्य रिकामेपणा उरलाय मनात...या फ्लायओव्हरच्या सांगाड्यापेक्षाही भव्य.."

"पण मग सगळं जाऊनही 'मी' अजून उरलोय इथे.. 

हा 'मी' कोण आहे मग ? शरीर नाही... बुद्धी नाही.. मन नाही....

मग आता जे उरलंय ते काय आहे.. 

जे निरासक्त आहे.. अविकारी, विरक्त आहे...स्वतंत्र आहे..मुक्त आहे...

या क्षुद्रजीवांच्या खूप वरून उडतोय मी आकाशात ... 

खरच फ्लायिंग ओवर ... फ्लायओवर"