Graffiti !

....नाहीतरी मी काय करतो ? ब्लॉगच्या या पांढर्या भिंतीवर Graffiti च काढतो. चित्रकला काडीची येत नसूनही !

भिंतीवर काही गणितं लिहून दिली होती मृणालला. अवघ्या १० मिनिटात "Multiplication With Carry Over" शिकली ती.

...पण तरी चिडले वडील मृणालवर 'भिंत खराब केली' म्हणून. माझीच आयडिया होती पण बोलणे तिला खावे लागले. Asian Paint Royal ची- सैफअली खान ची - Ad आठवली.

खरतर भिंत आणि त्याला पेंट करतानाचा Scene मला नेहमीच खूप Romantic वाटत आलाय. मग तो RHTDM मधला "चुराया चुराया " चा असो वा 'आर्यन' सारख्या बकवास फिल्म मधलं "जानेमन" गाणे असो. किंवा सैफचीच Royal Play ची advt.

पूर्ण मोकळं घर - आणि त्यात दोघंच - घराला आपल्या मनासारखे रंग भरताना. ते रंग देतानाचे moments खूप मस्त वाटतात. नव्याकोऱ्या डायरी मध्ये आपले पहिले-वाहिले शब्द लिहितानाची अवस्था . अगदी एकदम कोऱ्या कॅनवासवर आपल्याच मनासारखं चित्र काढायचं स्वातंत्र्य. नवं आयुष्य अगदी आपल्याच परीने रंगवायचं स्वातंत्र्य ! जणू या भिंती आपल्या आवडीनुसार रंगवल्या तर बाकी आयुष्य पण आपल्या आवडीनुसार रंगेल (हा भाबडेपणा ! ( पण आवडतो मला)).

खरतर "भिंत" हि नेहमी बंधनाचे, पारतंत्र्याचे प्रतिक ठरत आलीये. चीन - बर्लिनची भिंत, भाषा-देश-प्रांत यांची भिंत, जेल ची उंचच उंच भिंत किंवा "ये दिवार तोड दो " वाली भिंत. नेहमीच ती कोणाला कोणाला अडवत आलीये. आणि त्याच भिंतीवर, कशाला हि न जुमानता, आपल्याच मनाप्रमाणे तिला रंगवायची हि जी भावना आहे तीच मला खूप आवडते. Graffiti मधला हा rebelism मला जास्ती भावतो. त्यामुळे Graffiti मध्ये कितीही Gaudy रंग असले तरी तिच्यातील या मुक्ताविष्कारामुळे ती आवडतेच. कदाचित काही मांडण्याचे स्वातंत्र्य, व्यक्त होण्याचे समाधान किंवा "Be A Rebel" अशी काहीशी भावना कुठेतरी आहे तिच्या मागे.

असो. भिंत वरून बरेच घसरलो - भरकटलो.

ज्या घरांमध्ये असे भिंतीवर रंगांचे, पेन्सिलीचे रेघोटे दिसतात ते घर मला लगेच आवडून जाते. अशा घरांमध्ये त्यातील बाळाची वाढ खुडणार नाही याची आपसूक खात्री मिळते.

आधी २ फुटांवर काढलेली वेगळीच चित्रलिपी-अक्षरलिपी मग जस जशी बाळाची उंची वाढत जाईल तसे ३-४ फुटांपर्यंत विकसित होत जाते. वळण नसलेल्या रेघोट्यांना मग हळूहळू आकार येत जातात. त्यांच्या अफाट कल्पनांना त्या भिंती कॅनवास देऊ लागतात. त्यांचं अवघं आकाश त्या भिंतींवर, चादरींवर सांडू लागतं.

खरतर व्यक्त होणं मूतणारया बाळाकडून शिकावं. त्यांचा भावनांना व्यक्त करायचा सर्वात सोप्पा मार्ग असतो - मिळेल त्या गोष्टीने भिंतीवर, चादरीवर रेघोट्या मारणे. अगदी सर्वात Raw मार्ग आणि सर्वात efficient. (नाहीतर इकडे इंटरनेट चालू होईपर्यंत अर्ध्या-अधिक कल्पना उडून जातात)

Yes, We are damn expressionist right from our birth ! पण मग आई रागावते "भिंतीवर नको लिहूस, राजा". मग तिचा तो राजा ताज्या वर्तमान पत्रावर लिहायला लागतो. त्यावर परत चिडचिड. मग तो जुन्या वह्या खराब करायला लागतो. पुन्हा चिडचिड. मग आता इथे नको लिहायला, तिथे नको चित्र काढायला असे करत करत काही लिहिण्यासाठी, रंगवण्यासाठी त्याला कोरीच पाने लागायला लागतात. नंतर नंतर तर अजूनच नाटकं सुरु होतात - branded वहीच, branded पेनच, branded रंगच, branded कॅनवासच ! असं करता करता "व्यक्त होणे" हा केवळ एक सोस राहतो त्यातला rawness, सृजन हे कधीच उडून गेलेले असते.

रंगवू द्यावं त्यांना -लिहू द्यावं त्यांना. भिंतीवर, चादरींवर, फळ्यांवर, ओसरीवर. त्यांचे कॅनवास, त्याचं आकाश असं हिसकावू नका.

मांडू द्या - सांडू द्या त्यांना! व्यक्त होऊ द्या त्यांना-मुक्त होण्यासाठी !

आदिमानवाने 'गुहेच्या भिंती खराब होतील', 'वनस्पतींचा रंग वाया जाईल' म्हणून आपल्या लहान मुलांना रागावले असते (त्यांना भिंती रंगवू नसत्या दिल्या ) तर "भीमबेटका" सारख्या ठिकाणच्या आदिमानवाच्या गुहांमध्ये काहीच लिहिलेलं, रंगवलेलं सापडलं नसतं आपल्याला.

कदाचित भविष्यात, ५००० हजार वर्षांनंतर, उत्खननात आपले शहर सापडेल. 244 फुटांवर माझ्या घराची भिंत सापडेल. आणि त्यावर माझ्या मुला-बाळाने काढलेले आकार-उकार सापडतील. त्यांच्या चित्रलीप्या सापडतील. त्यांच्या कल्पनेचे प्राणी पक्षी चितारलेले दिसतील त्यांना.

मग एखादा पुराणवस्तू संशोधक म्हणेल "त्याकाळी 'अशी' चित्रलिपी अस्तित्वात होती. आणि 'हे-हे' 'असे' प्राणी-पक्षी वावरत होते....इत्यादी इत्यादी "

आणि एखादा मानववंश संशोधक म्हणेल "त्याकाळाची लहान मुले खूप मुक्त वातावरणात वावरलेली दिसतात...इत्यादी इत्यादी "

ग्रेस

Co-incidences मला नेहमीच जगवत आलेत

अगदी मी expect करत असणाऱ्या क्षुल्लक surprises पेक्षा आणि मला सुचणाऱ्या त्याहून क्षुल्लक surprises पेक्षा जास्ती surprises मला मिळालीत. चांगली आणि वाईटही. आणि या co-incidences मुळे मी नेहमीच surprised होतो. आता आजचंच बघा.

३-४ वेळा 'मितवा' वाचायला घेतलं. जास्ती कळायचंच नाही rather कळतच नाही. पण काहीतरी वेगळच वाचतोय आणि त्याचा अर्थ काहीतरी वेगळाच आहे इतकच कळत होतं. ("तांबे असे ते सोने होय ?" ) काहीकेल्या तो मागचा अर्थ कळतच नव्हता.

म्हणून मग google करू ठरवलं. टाईप केलं "marathi poet ...." सर्वात आधी नाव होतं "ग्रेस" चे. (कुसुमाग्रज , संदीप च्याही आधी to be precise).चांगलं वाटलं.जास्ती काही सापडलं नाही. पण "राजश्री मराठी" ने त्यांच्या वर केलेली एक documentary सापडली. "The Wonders of Poet Grace". तिच्या प्रस्तावनेत एक वाक्य असे होते.."मितवा चाळत असताना मी ग्रेसच्या एका इंग्रजी वाक्यापाशी शहारून थबकलो - 'i must see my cradle and grave both hanging ....'"

आणि अगदी याच वाक्यापाशी मी ते पुस्तक "काहीच कळत नाहीये" असं म्हणून बंद केले होते. ज्या वाक्यापाशी मी थांबलो होतो त्याच वाक्यापासून ती documentary सुरु होणे हा निव्वळ योगायोग ?

संदीप-सलीलच्या कविता ऐकून मुळूमुळू रडणाऱ्या लोकांपासून वेगळं दिसावं किंवा "मी ग्रेस वाचतो" म्हणजे काहीतरी great, intellectual वाटू - हा ग्रेस वाचण्यामागच्या कारणां पैकीचे केवळ ७ टक्के कारण असेल. पण आता खरं तर तसं दाखवण्याचा सोस नाहीये. जे भावतं(किंवा भावेल असं वाटतं ) ते वाचतो. ते famous नसेना, branded नसेना, critically acclaimed नसेना -तरी चालेल. आता 'माझी choice चांगली, quality वाली, standard (आणि जेणेकरून इतरांची वाईट ) ' असे दाखवायचा अट्टाहास पण नाहीये. मी एक "क्ष" लेखक वाचतोय. कारण मला "Mainstream Emotions" चा वीट आलाय. असो.....

यातली ग्रेसची काही वाक्ये (काही योगायोग (किंवा बादरायण संबंधहि :D))...

"......माझ्या कोणत्याही पुस्तकाची सुरुवात त्याच्या मुखपृष्ठापासून होत असते. त्याच्या चित्रापासून, पेपर बांधणी पासून, त्याची अक्षरापासून , त्याच्या मांडणी पासून कवितेच्या लयाचा परिसर आपोआप साकारत असतो....." ["आसक्त" च्या नाटकांचे असेच असते नाही का ('गार्बो', 'तू' आणि 'मात्ररात्र' -तिघांत )? आणि माझ्या पोस्ट्सचे पण (atleast try तरी) ?]

" There is no flag on the island..बेटाने आपल्या डोक्यावर पट्टी लावलेली नाही कि 'मी बेट आहे'....)"

मग काही संध्याकाळचे, craftsmanship, अंगसंगाचे चे काही विरूपण केले आहे त्यांनी त्यात ...

"i can become small for you but i cannot become simple for anyone..."

आणि त्यातून सापडलं ती जी.ए. बरोबर असणारी आंतरिक नाळ....आणि तेच अनाथपण ...

.................still i (/we) have not given up the mission of polishing the sky....

मग मितवा परत हातात घेतलं... यावेळी थोडे प्रकाशकण साथीला आहेत...बघू सापडताय का काही...

तरीही ग्रेस समजणे शक्यच नाही. पण ग्रेस चा उल्लेख या ना त्या कारणाने ब्लॉग मध्ये आला, त्यांचा स्पर्श झाला. (हेही नसे थोडके)

अगदीच टुकार आणि विनाकारण केलेल्या SMS ने सुरु झालेला आजचा दिवस - on-the-rocks होऊन, मग कंटाळवाणी वाट पाहून, दुपारी 'UP' सारखा नितांत सुंदर picture पाहून मग ग्रेसच्या "मितवा" पाशी अडखळला होता. मग ग्रेसला शोधत थोडं फिरलो. आणि आता शेवटी या "irresistible pastime" पाशी विसावला. What a Day !!

Black *TONG*

मन्नू - ...........अजून १ कारण आहे माझ्याकडं ... माझे ओठ कधीच उलत नाहीत... हिवाळ्यात नाही - पावसाळ्यात नाही - उन्हाळ्यात तर नाहीच नाही.

i am "Kiss-Ready" all the year round .... हे कारण मान्य आहे का तुला ?

the only n the safest thing we can do together....

नीरु - Shut up !!! कधी कधी Bad Breath सहन करावा लागतो मला. अ बिग नो !

मन्नू - ठीके. मिंट खात जाईल मी भरपूर मग ... दिवसभर ..

नीरु - नको... नको मिंट खाल्ल्याने "Impotency" येते म्हणे .... नो ..

मन्नू - मग मी भरपूर "कांदा" खात जाईल..त्याने power वाढती म्हणे ... आता ?

नीरु - म्हणजे परत तो कांद्याचा घाण वास.... "नो" च ..

मन्नू - परत मिंट मग.... मिंट - कांदा - मिंट - कांदा - मिंट .... all the year round...जितके उरले आहेत तितके ....

नीरु - अर्रे आलास परत तिकडेच...... ठरलं होतं ना आज याबद्दल काहीच बोलायचं नाही ...

मन्नू - ...................म्हणजे लोकं अगदी ओठ काळे-कुट्ट होईपर्यंत सिगारेट पितात, दातांच्या .........

नीरु -.......नको ना ते .. चालू ठेव ना हेच ...please मन्नू ......

मन्नू - ....................दातांच्या अगदी फळ्या होईपर्यंत गुटखा, मावा खातात आणि अगदी लिवर बाहेर येईपर्यंत दारू पिऊन ओकतात ...

नीरु - "Yes" ..."हो" आहे माझ्याकडून ...पटलं मला ओठांच कारण...चल बदल विषय...

मन्नू - .....................आणि मी.. रक्त द्यायला जावं आणि .....

नीरु - मन्नू, अशा लहान-सहान दिवसांच्या Anniversaries तरी कितीशा उरल्यात ? निदान आज तरी नको रडूस...

मन्नू - ......................आणि तरी ते भरपूर जगतात....आणि त्यांच्या बायकांना असं ओठांच्या रंगासाठी convince पण नाही करत..........

नीरु - .... तुझ्याशी लग्न करायचं धाडस नाही होतंय माझं अजून...

मन्नू - जर हे लग्नानंतर समजलं असतं तर ?

नीरु - नको रे असे प्रश्न विचारूस. मी खोट्या उत्तरांनी कसंबसं स्वतः च समाधान केलंय.. ..

नको ना परत... केवळ तुझ्यासाठी कशीबशी उभी राहिलीये ....

ऐक न.. मी असेल तुझ्याच जवळ.....अशीच, नेहमी....

पण हा हट्ट नको ना. आज नको......... कधीच नको...

-------------

आजकाल हे असं chunks मध्ये सुचतं. काही प्रसंग, भावना, पात्रं सुचतात नुसते. Complete स्टोरी काही हातात लागत नाही.

पण हे असे Chunks or Components पण भरपूर useful असतात. कुठेही वापरता येतात.

आता ते "मिंट-कांदा-मिंट ..." पर्यंत चा प्रसंग "मात्ररात्र" मध्ये वापरता येईल.

पूर्ण प्रसंग एखाद्या एड्स वरच्या Short-Film साठी पण .....

Reusable Components !

ते काहीतरी Comedy / Black Comedy काहीतरी असतं ....त्यासारखं हे झालाय "Black Se..." (sorry) "Black *TONG*"

आणि 'रेनकोट' चालूये background ला म्हणून मन्नू-नीरु ...... ३ रा post 'रेनकोट' चा उल्लेख असणारा...

Shaadi.com

आणि मग असं ठरलं की अत्तराचं प्रदर्शन भरवायचं...

कितेक प्रकारची अत्तरं. कुठून कुठून आली होती अत्तरं. गावाकडची, लहान शहरातून आलेली, काही देशी- काही विदेशी तर काही विदेशी नावाची देशी अत्तरं आणि देशी नावाची विदेशी सुद्धा !

आणि त्यांच्या बाटल्या तर ? एकेक अत्तराची बाटली म्हणजे वेगळीच कलाकृती. बहुतेक बिलोरी काचेच्या- काही गडद निळ्या तर अग्गदी लाल काही. काही पिवळ्या-भगव्याही. काही transparent तर काही आतला काहीच थांगपत्ता न लागू देणाऱ्या. अगदी चमकदार रंगात काही तर काही रंगहीन असूनही चमकणाऱ्या. नव्या देवदास मधल्या पारोच्या घराच्या खिडक्या वितळवून या काचेच्या बाटल्या बनवल्यात जणू.

आणि आकार तर काय विचारता ? काही अगदी बाकदार तोंडाच्या, तर काही आरामशीर स्थिरावलेल्या धष्टपुष्ट. काही अदाकारी ने झुकलेल्या तर काही ताठ, माजात मान सरळ ठेऊन उभ्या. काहींना आकर्षक पैलू पाडलेले तर काही अगदी एखाद्या शिल्पा प्रमाणे कोरीव. काही उंच, सुंदर - काही ठेंगण्या, हसऱ्या.

त्यात पण काही मातीच्या वाटाव्या इतक्या सुबक, तर काही चांदीच्या वर्खाने मढलेल्या. काहींच्या "फुस्स-फुस्स " करणाऱ्या नळी जवळ हिरे-मोती जडवलेले. काही काही गावठी flavours पण होते तर काही काही अगदी branded , घरंदाज अत्तरं पण होती.

सगळ्या बाटल्या वेगळ्या एकमेकांपासून. एकाच प्रकारची दुसरी बाटली, दुसरे अत्तर सापडणार म्हणे तुम्हाला.

किंमती पण अगदी रास्त. साधी स्वस्त अत्तरं पण होती आणि अगदी उंची, किमती अत्तरं पण होती. सगळ्या किंमतीतली अत्तरं होती अगदी सगळ्यांना परवडतील अशी. काहीकाही तर अत्तराच्या वापरलेल्या बाटल्या पण होत्या.

कोणी हि तर कोणी ती बाटली घेतली. आपल्या आवडीनुसार, ऐपतीनुसार, गरजेनुसार लोकं बाटल्या सॉरी अत्तरं खरेदी करत होते. खूप मागणी वाढली होती आणि खपही कित्येक पटीने वाढला होता.

दिवस संपताना ८ वर्षाचा जहांगीर म्हणतो कसा "बाबा, सगळ्यांनी बाटली बघूनच अत्तरं खरेदी केली. लोकं बाटल्या घ्यायला आले होते का अत्तरं ? एकानेही झाकण उघडून आत काय आहे , कसं आहे ते बघितलं नाही."

निसटलेले क्षण !

Reality :

5 Radio stations tuned आहेत कार मध्ये माझ्या. so पटापटा stations change करत जायचं जोवर आवडीचे गाणे लागत नाही तोवर.

Somehow she was in my car. After a long time. मी, ती, माझी कार आणि music जोडीला. Felt really good.

Station 1. कोणतीतरी बकवास Advertisement .......... लगेच change

Station 2. "घण्टा सिंग... " No way . change

Station 3. "पहला पहला प्यार है ....".... ummm नको आता ..

Station 4. "Clocks " yes. "Coldplay" चालेल... so continue.

but then dropped her home. Felt really bad !

Ooops ! "पहला पहला प्यार है ...." her favorite song. Dumb i was.

तरी ती म्हणत होती त्यावेळी इंग्लिश नको म्हणून. Shit, Shit, Shit !! इतकी पण लोकांच्या emotions पर्वा नाहीये. OMG ! what to do ?

Should i say her sorry ? at least some apology. May be she did not observe it. or frndshp मध्ये हे असा सांगणं प्रशस्त नाही वाटत. काही वेगळा meaning निघाला तर ?

Restless Night.

किती सुंदर क्षण निसटला !

(then the popat was - "पहला पहला प्यार है ...." गाणे नाही तर "मैने प्यार किया" मधले गाणे favorite आहेत तिच्या)

Fantasy :

Both are on the way for a dinner somewhere. early stages of dating. a bit tension in the relationship. so कार मध्ये कोणी बोलत नाहीये.

5 Radio stations tuned आहेत कार मध्ये. तो पटापटा stations change करत एकमेकांशी न-बोलण्याची खोटी कारणं सापडतोय.

Station 1. कोणतीतरी बकवास Advertisement .......... लगेच change

Station 2. "घण्टा सिंग... " No way change

Station 3. " मेरे रंग में ......" .... ummm नको आता ..

Station 4. "Clocks " yes. "Coldplay" चालेल... His favorite. so continue

Reached at the restaurant. Pool-side table.

And surprise ! surprise !! surprise !!!

3 musicians are playing for her. Playing her favorite song. " मेरे रंग में ........" from "मैने प्यार किया"

तो , ती आणि music जोडीला .........

तो विचार करतोय "आता कशी नाही होणार impress. After all, i know her...."

ती विचार करतीये "मगाशी हेच गाणे luckily radio वर लागले होते तर change केलेस, आणि आता ? "बुंद से गयी वो हौदसे नही आती". तो क्षण निसटला. आता या क्षणाचं काय कौतुक ".

आपण काय शिकलो ?

१. As a normal person - लाखो घटना रोज घडत असतात. एका क्षणाची एक घटना. जितके क्षण पकडता येतील तितके पकडायचे. निसटलेले क्षणही काही कमी नाहीत.

२. As a blogger/writer -लिहणं बरं असतं खूप. आपण केलेल्या चुका आपल्या पात्रांकरवी दुरुस्त करता येतात. आपल्या आयुष्यातून निसटलेले क्षण जागून घ्यायचे त्यांच्या करवी. तितकंच मनाचं खोटं समाधान !

३. As a Sagar - त्या रात्रीचा impulse ओसरल्यावर दुसऱ्या दिवशी विचार आला, कशाला दुसर्यांच्या आवडी-निवडी, emotions ची पर्वा करायची ? कोणी करतं का आपली ?

Jokes Apart !

Jack : कुठून आणायचे दरवेळी नवीन जोक्स ? तुला पण काही सुचत नाहीये नवीन.

काय timepass चाललाय तुझा ? फेकून दे तो मोबाईल.

जा. गरम पाणी आण रंग काढायला.

Jill : आधी हा SMS ऐक Jack.

" Eve म्हणते Adam ला : सांग ना, तू खरच माझ्यावरच प्रेम करतोस ना?.

Adam म्हणतो : इथे दुसरं कोणी आहे का ?"

Jack : झाला जोक ? यात काय आहे हसण्यासारखं ? SMS च्या जोक्सला लोकं हसत नाहीत आजकाल.

Jill : Jack , आपलं लग्न पण अश्याच अपरिहार्यते मुळे झालाय का ? दुसरं कोणी बुटके मिळाले नाही म्हणून ? जवळपासच्या जगात ३ फुट उंचीचे केवळ आपण दोघंच होतो म्हणून ? इथे दुसरे कोणी नव्हते म्हणून ?

Jack : तुला माहिती आहे याचं उत्तर !!

Jill : हो माहिती आहे..... माहिती होतं. मान्य पण होतं मला. पण परवा Sweetie चा divorce झाला, त्यावेळी खूप भीती वाटली. Love-Marriage असूनही जर असं होऊ शकतं, आपलं तर ....

Jack : दुसऱ्या बरोबर का आपल्या relation ला compare करतेयस ? आपण दुसऱ्यासारखे आहोत का ?

Jill : तसं नाहीरे. पण मला कळत नाहीये कि आपल्या relation मध्ये प्रेम जास्ती आहे कि adjustment ?

Jack : Eve कधी Evolve च नाही झाली.

तुला काय वाटतं आपली Circus पाहायला जे Couples येतात त्या सर्वांचे एकमेकांवर प्रेम असते ?

खर्र- खुर्र प्रेम ?

सगळ्यांनी कुठे ना कुठे Adjustment केलेलीच असते. एकदा Adjustment करायची आहे असं ठरवलं तर बाहुली बरोबर पण संसार करता येतो.

पण कोणीच "इथे दुसरे कोणी नव्हते म्हणून" हे मान्य नाही करत आणि आपण मान्य केलाय इतकाच काय तो फरक.

Jill : इतक कसं रे कडवट बोलतोस तू. बोलला असतास थोडं खोटं, म्हणाला असतास "प्रेम जास्ती आहे " तर काही बिघडलं असतं का ?

Jack : टाक. पाणी टाक. रंग काढू दे चेहऱ्यावरचा.

दिवसभर तोंडाला रंग लावून, खोटे मुखवटे घालून फिरतो आपण. Adjustment च्या चेहऱ्यावर प्रेमाचा खोटा रंग लावून.

एकमेकांबरोबर असताना तरी आपण खरं बोलायला हवं नाही का ?

आपल्या relation मध्ये प्रेम आणि Adjustment पेक्षा हा खरेपणा खूप जास्ती आहे ....

-------------------

Cast : Jack & Jill - Dwarf couple working in some Circus.

समेवर...

आधी तुला बघायचो मग स्वर कळायचे मला. स्वरांची पहिली ओळख कानाआधी डोळ्यांनीच करून दिली. तुझ्या चेहऱ्यावरचे हाव-भाव वाचूनच तर रागदारी कळाली मला.

आपल्या खटल्याच्या घरात कुठला आलाय एकांत ? त्यामुळे तुझ्याजवळ राहण्याची संधी म्हणून बासष्ठचा सवाई अजून आठवतो मला. हिवाळ्याच्या ४-५ दिवसात तुझ्या बरोबर काढलेले कित्येक तास आणि शिवाय संगीत जोडीला.

आपला पहिला सवाई. गर्दीत बुजलेली तू , तानपुरयाचे पहिले स्वर ऐकताच स्तब्ध झालीस. तानपुरा लागे पर्यंत तुझे काळेभोर, आसुसलेले डोळे स्वरमंच शोधात राहिलेले आणि मग हिराबाईंचा षडज लागला. त्याच क्षणी तू डोळे हलकेच मिटलेस..... कदाचित दुसर्या कोणत्याच sense ने कानाला मिळणारा आनंद biased होऊ नये म्हणून visual sense तू बंद केलास. 'दीर्घ "कश" घेताना डोळे आपोआप का मिटतात ?' या नुकत्याच पडलेल्या कोड्याचे पण मला उत्तर त्यावेळी मिळालेले. अगदी स्वर न स्वर तू साठवत होतीस आणि तुझ्या चेहऱ्यावर तो आनंद ओसंडून वाहत होता. अजूनही षडज लागल्यावर तुझेच डोळे आधी दिसतात नंतर तो कानांना समजतो...

मग प्रत्येक तानेला होणारी तुझी भुवयांची हालचाल, हरकती ऐकताना तुझ्या नाजूक ओठांची थरथर आणि समेवर येताना मानेला दिलेले हलकेसे झटके. कितेक वेळ मग सगळा 'तिलक कामोद' मला तुझ्या चेहऱ्यावर दिसत होता, समजत होता.

संगीतातला ओ कि ठो काळात नव्हता त्या वेळी पण काहीतरी नवीनच अनुभवत होतो मी. ती तुझ्या सौंदर्याची अनुभूती होती कि संगीताची हे अजूनही सांगता येणार नाही. पण त्या वेळेपासून नवीच दिसलीस तू मला, नितांत सुंदर.

तुझ्या सोबतीत आजूबाजूचं संगीत पण नव्यानेच ऐकू यायला लागलं होतं.

आणि मग मला ते वेडच लागलं - तुला ऐकताना बघायचं !

आलापी ऐकताना पापण्यांची होणारी मंद थरथर अगदी डोळ्यांच्या आजूबाजूला सुरकुत्या आल्या तरी तशीच हवीहवीशी वाटायची मला.

तबल्याच्या तालांना आपल्या नाजूक पावलांनी ठेका द्यायचीस. मऊशार पावलं आणि ती पैंजणं . विलंबित त्रितालात लोकांना तबला ऐकू यायचा आणि मला तुझ्या पावलांच्या ठेक्याने वाजणारी पैजणे. नंतर पावलं भेगाळली तरी तबल्याची साथ अजून तशीच होती...आणि मला ऐकू येणारी ती पैंजणांची छुमछुम पण...

अतिशय अवघड ताण घेताना आपसूक तुझाही हात वर जायचा. हिरव्याकंच नऊवारी मधून तो गोरापान हात बाहेर यायचा आणि त्या हातांमधल्या त्या गडद हिरव्या बांगड्या. नेहमी पदराआड लपलेले ते सोंदर्य अशावेळी नकळत बाहेर यायचे. लोकं त्या अचूक तानेच्या/जागेच्या सोंदर्यसाठी "वाह !!!!" म्हणायचे अन माझ्या हि तोंडून "त्या" जागेसाठी "वाह !" निघून जायचे. मीही मग अश्या अवघड तानांची वाट पाहत बसायचो. अजूनहि पाहतोय.

मैफिल संपली कि भानावर यायचीस तू, पदर वगैरे नीट करून सावरायाचीस. मग संपला दिवस कि नदी काठावरून घरी जाताना एरवी अबोल असणारा मोगरा फुलून यायचा. किती सांगू किती नको असं होऊन जायचं तुला. अगदी सगळ्या जागा, सगळे राग, बंदिशी त्या हिवाळ्याच्या थंडीतच समजल्या मला.

'सवाई' 'थंडी' शिवाय रंगत नाही म्हणे पण आपली 'थंडी' 'सवाई' शिवाय रंगायची नाही. भारावलेले दिवस ते.

हळूहळू मग माझ्या भावनांना, वेळा-काळाला, प्रहारांना राग समजत गेले. त्याहून महत्वाचे म्हणजे मला "तू" समजत गेलीस....

मैफिलीच्या सर्वोच्य क्षणी शहारून तू डोळे उघडयाचीस, मला शोधायला. तो क्षण तुला माझ्या बरोबर share करायचा असायचा. तुझे ते पाणीदार डोळे बघून माझ्याही अंगभर शहारा फुललेला. मग कळायचं नाही हा शहारा त्या उत्कुष्ट संगीताचा असायचा कि तुझ्या नजरेचा. असे कित्येक क्षण एकत्र जगलेलो, एकत्र शहारलेलो. संगीतामुळे शहारा आला कि शहारलेली, डोळ्यात थोडेसे पाणी आलेली तू दिसतेस. गेल्या चाळीस वर्षात असे कित्येक क्षण सवाई ने दिले....

आणि आता....
माझा चाळीसावा सवाई ! पण तुझ्याशिवाय पहिलाच !!
पण या वेळी स्वरांची कसोटी आहे. ते सगळे स्वर 'ऐकताना' तू 'दिसायला' हवियेस आता मला....